Nabycie majątku po członku najbliższej rodziny, czy to w drodze spadku, czy też darowizny, co do zasady podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.
Opodatkowanie podatkiem od spadków i darowizn zostało uregulowane w ustawie z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Ponieważ ustawa nie określa momentu nabycia spadku należy odwołać się w tej kwestii do przepisów Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 925 Kodeksu cywilnego spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Tak więc nabycie spadku przez spadkobiercę następuje w chwili śmierci spadkodawcy, bez żadnej aktywności ze strony spadkobiercy, czy też czynności ze strony sądu.
Stosownie do treści ustawy o podatku od spadków i darowizn obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia stwierdzającego nabycie spadku czy też zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.
Ustawodawca przewiduje jednak możliwość skorzystania z całkowitego zwolnienia od tego podatku.
Jest to możliwe pod warunkiem, że:
- spadkobierca jest małżonkiem, zstępnym, wstępnym, pasierbem, rodzeństwem, ojczymem lub macochą spadkodawcy
- zachowany został 6-o miesięczny termin na dokonanie zgłoszenia nabycia majątku do właściwego naczelnika urzędu skarbowego (termin liczy się od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub uprawomocnienia się postanowienia stwierdzającego nabycie spadku)
Wskazane wyżej warunki muszą zostać spełnione łącznie, tzn. spadkobierca musi być jedną z osób wymienionych powyżej i we wskazanym terminie musi zgłosić fakt nabycia spadku do właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Zgłoszenie następuje na formularzu SD-Z2.
Konsekwencją uchybienia terminowi do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych jest brak możliwości skorzystania ze zwolnienia, o którym mowa w ustawie o podatku od spadków i darowizn i opodatkowanie na zasadach ogólnych określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.
Niestety, w tym przypadku nie ma możliwości ze skorzystania z instytucji przywrócenia terminu oraz czynnego żalu.